رژیم غذایی در افراد دیابتی (۱)

بیمارى دیابت  یکى از شایع ترین بیمارى هاى غدد درون ریز است. اکثر افراد درگیر با این بیمارى چنانچه برنامه غذایى مناسبی را انتخاب کنند، بروز مشکلات را به طرز قابل توجهی کاهش مى دهند. مشکل اساسى اینجاست که با تشخیص دیابت، در موقعیتى قرار مى گیریم که باید عادات غذایى خود را تغییر بدهیم. هر تغییرى در ابتدا سخت است ولى از آنجایى که پدیده ” عادت ” در امور زندگى مربوط به انسان ها موثر است، بدن به زودى با شرایط جدید وفق پیدا مى کند و هنگامی که مشکلات فرد در اثر این رعایت توصیه ها برطرف مى شود ، تمایل به داشتن رژیم غذایى مخصوص بیشتر مى شود.

در این موارد مشاوره تغذیه لازم است. کارشناس تغذیه به بیمار یاد خواهد داد تا جیره غذایى برخى مواد غذایى را در برنامه غذایى خود تعیین نماید . از آنجایى که هیچ گروه غذایى به تنهایى قادر نیست تا تمام مواد مغذى مورد نیاز براى بدن را تامین کند، بنابراین استفاده از یک رژیم غذایى کامل،افراد مبتلا به این بیمارى را در وضعیت خوبى از نظر سلامتی قرار خواهد داد.

توصیه هایى که در زیر به آنها اشاره خواهیم کرد، براى افراد مبتلا به هر دو نوع دیابت ( نوع ۱ یا وابسته به انسولین IDDM* و نوع ۲ یا غیر وابسته به انسولین( NIDDM** موثر است. همچنین افراد با دیابت باردارى (GDM ) و افرادى که میزان قند خون آنها در حد مرزى است ( ***IGT ) مى توانند از این توصیه ها بهره ببرند .

کالرى

هر ماده مغذى انرژى زایى که برای انرژى مصرف نشود،به صورت چربى ذخیره مى شود، بنابراین باید سعى کرد بین کالرى دریافتى با سوخت آن در بدن توازن برقرار شود.

براى افرادى که انسولین اگزوژن استفاده مى کنند، جلوگیرى از افزایش وزن یک هدف اساسى است و براى افرادى مبتلا به دیابت نوع ۲ ،کاهش وزن باتوجه به وزن اولیه نمایانگر کاهش در هایپرگلیسمى ( بالا بودن قند خون )، مقاومت انسولین، اختلالات چربى و بالا بودن فشار خون  بوده است.

به عنوان مثال یک کالرى مناسب براى کودکان باید انرژى لازم براى رشد و نمو آنها را فراهم کند و وعده هاى غذایى کودکان نباید از نظر انرژى محدودیتی داشته باشد. از این رو به خصوص در مورد  کودکان استفاده از مشاوره تغذیه ضرورى است. محدودیت کالری و کاهش وزن، نشانه هاى خوبى را در کنترل دیابت نشان مى دهد، حتى اگر یک وزن مطلوب به دست نیاید.

کربوهیدرات ها

دریافت کافى کربوهیدرات ها تا ۵۰ درصد کالرى روزانه توصیه مى شودحبوبات ، غلات، سبزیجات  و میوه ها  منابع خوبى براى ویتامین ها، املاح و فیبر هستند.

مصرف کربوهیدرات هاى ساده را باید تا ۵درصد از کل کالرى روزانه کاهش داد. این مواد شامل قند، شکر، مربا، شیرینى ها و… هستند که قند آنها نسبت به کربوهیدرات هاى پیچیده (نان، غلات، ماکارونى ) سریع تر وارد خون مى شود، بنابراین افزایش سریع قند خون را به دنبال خواهد داشت.

بد نیست در اینجا اندکى راجع به قند های مصنوعی که فاقد کالری هستند و قند خون را افزایش نمى دهند، صحبت کنیم، چون این مواد حاوى هیچگونه کربوهیدراتى نیستند. اینها شامل شیرین کننده هاى مصنوعى مثل آسپارتام، سوکرالوز و آسه سولفام پتاسیم هستند. برخى قندهاى الکلی که به عنوان جانشین قند مصرف مى شوند، داراى کالرى بوده و پس از جذب وارد خون مى شوند. اینها شامل سوربیتول، مانیتول و گزیلیتول هستند، که معمولاً بسیار آرام تر از قند جذب شده و نسبت به گلوکز و ساکاروز کمتر باعث افزایش سطح قند خون مى شوند، البته این را باید بدانید که مصرف بیش از ۲۰ تا ۵۰ میلی گرم از این قندها باعث ناراحتى هاى گوارشى و در نهایت ایجاد اسهال می شوند. شیرین کننده هاى مصنوعى مثل ساخارین در زنان باردار و شیرده نباید مصرف شود و کودکان مبتلا به بیمارى فنیل کتونوری (PKU) نباید از آسپارتام استفاده کنند.

پروتئین

پروتئین ها برای سنتز بافت های بدن استفاده مى شوند. این مواد به عنوان انرژى مصرف نمى شوند، مگر اینکه به مقدار کافى کربوهیدرات و چربى در اختیار بدن نباشد. خوردن پروتئین بخش مهمی از هر رژیم غذایى سالم است. ولى زیاده روى در یک چیز خوب مى تواند بد باشد. به خصوص افرادى که مشکلات کلیوى دارند، باید میزان پروتئین مصرفى شان را محدود کنند.

چربى

هر فردى در رژیم غذایى خود به میزان کمى چربى نیاز دارد تا اعمال حیاتی بدن که در ارتباط با چربى ها است، به طور مطلوب انجام شود.بنابراین باید مصرف چربی ها را محدود کرد و از انواع مفیدتر آنها که شامل روغن های مایع مثل روغن زیتون، آفتابگردان،ذرت، کانولا و گردو است، استفاده کرد.

فیبر    

 فیبرهای غذایی محلول قادر به جذب و مهار عبور  گلوکز از روده باریک است و در درمان و      جلوگیرى از  بیمارى هاى دستگاه گوارش وسرطان روده بسیار نافع است.

 بنابراین توصیه مى شود افراد دیابتى حدود ۳۵-۲۰ گرم در روز از فیبرهاى غذایی استفاده کنند که شامل : غلات ، حبوبات کامل، میوه ها و سبزى هاست.

ویتامین ها و مواد معدنى

قبل از مصرف مکمل ویتامین ها، با متخصص تغذیه مشورت کنید. به نظر مى رسد که توزیع مناسبى براى دریافت ویتامین ها و مواد معدنى براى افراد دیابتی وجود ندارد. مصرف آنتى اکسیدان هایى مثل ویتامین، ویتامین E  و بتاکاروتن قابل توجه است. کسانى که دچار کمبود ویتامین و مواد معدنى هستند، در معرض خطر بیشترى نسبت به سایر افراد می باشند. تحقیقات نشان داده است که عنصر کروم در تنظیم قند خون در محدوده مطلوب بسیار کارآمد است.

همچنین کمبود منیزیم با حساسیت نسبت به انسولین ارتباط دارد و با مکمل یارى از طریق خوراکى بهبود پیدا مى کند(به خصوص در دیابت غیر وابسته به انسولین).

نمک

بسیاری  از افراد مبتلا به  دیابت به خصوص دیابت نوع دوم باید مراقب فشار خون  خود باشند،بنابراین برای جلوگیری از خطرات بی شمار مصرف نمک و بالا رفتن فشار خون، مصرف محدود نمک به این بیماران توصیه می شود.

ادامه دارد

لطفا نظر خود را بیان کنید

avatar